VIP1446: Pan Tadeusz – wstęp

This time, I invite you to listen as I tell you the story of Pan Tadeusz by Adam Mickiewicz. Poland's national epic is not easy to read, so I decided to tell you the story instead. I think this will be an interesting way to improve your Polish, and at the same time, you'll learn about an important part of Polish culture. There is also a transcript available, so you can listen and read along at the same time. Download audio:VIP1446-Pan Tadeusz 00.mp3 Download text:VIP1446-Pan Tadeusz 00 Cześć moi drodzy, witam was bardzo serdecznie, zapraszam na kolejny filmik do Klubu VIP. Tym razem to będzie początek małego cyklu. Postanowiłem opowiedzieć wam Pana Tadeusza, polską epopeję narodową, najważniejszą książkę, wydaje mi się, po polsku. To jest najważniejsze dzieło naszego mistrza, Adama Mickiewicza, oczywiście. Ta książka została napisana w 1834 roku, to już prawie 200 lat temu. Rzeczpospolita Obojga Narodów, czyli dwóch narodów Polski i Litwy już nie istniała. Nie istniała na mapie Europy od ponad 30 lat. Utraciliśmy niepodległość w 1795 roku, kiedy nastąpił ostatni rozbiór Rzeczpospolitej i w 1834 roku, kiedy Adam Mickiewicz pisał swoje dzieło, Polska znajdowała się w bardzo trudnej sytuacji historycznej. Polska i Litwa, ponieważ to było połączenie dwóch narodów. Pytajmy o tym. Mickiewicz urodził się w tej litewskiej części, ale to była jedność, prawda? Zatem w 1830 roku wybuchło powstanie listopadowe, które było nieudane i po upadku tego powstania nastąpiły liczne represje ze strony zaborców. Wiele osób trafiło do więzień i następstwem tego była wielka emigracja, wielka ucieczka Polaków, 11 tysięcy Polaków mniej więcej. W tym czasie wybitnych naukowców, powiedzmy wojskowych, polityków, artystów uciekło na zachód, głównie do Drezna, a następnie do Paryża. I identycznie było z Adamem Mickiewiczem, był jednym z tych emigrantów. Po nieudanej próbie dołączenia się do powstania listopadowego, będąc już poszukiwany przez carską policję, osiadł, czyli zamieszkał w Paryżu. To właśnie w Paryżu w 1834 roku wydał pana Tadeusza. Około dwóch lat pisał swoje dzieło. Brak niepodległości pod zaborami był dla Mickiewicza i innych emigrantów niezwykle trudną teraźniejszością. Pan Tadeusz był dla Adama Mickiewicza, powiedzmy, ucieczką w przeszłość, wyrazem ogromnej tęsknoty za utraconym krajem lat dziecięcych, czyli Litwą. Litwę idealizował jako krainę szczęścia i harmonii. Ten utwór miał za zadanie pokrzepić serca emigrantów, wzmocnić ich na duchu, ponieważ Polacy czuli się obco w Paryżu. Mickiewicz wierzył, że literatura może służyć jako testament dla narodu, pomagający utrzymać polską tożsamość w okresie, gdy nie mamy własnego państwa, gdy nie ma nas na mapie Europy. I Mickiewicz pokazuje codzienne życie, obyczaje, tradycje polskiej szlachty. Jej tradycje są pokazane przez pryzmat dworu w Soplicowie, który jest wręcz skarbcem pamięci narodowej, polskich tradycji, obyczajów. Pokazane są sceny z życia codziennego, w których historia przenika się z teraźniejszością. Wielka nadzieja na odzyskanie niepodległości właśnie w latach 1811-1812, gdy dzieje się akcja poematu. W tym czasie panowała ogromna nadzieja na wyzwolenie Polski przez Napoleona Bonapartego. Szlachta polska wierzyła, że Napoleon, nazywany Bogiem Wojny, wyzwoli Polskę i pomoże odzyskać niepodległość. Chętnie przyłączali się do armii Napoleona, bo mieli tego samego wroga, czyli Rosję. W poemacie przedstawiono, jak wojska Napoleona maszerowały przez Litwę wiosną 1812 roku, jak ludzie cieszyli się, mówili, że Bóg jest z Napoleonem, a Napoleon jest z nami. To lekka niedokładność, Napoleon nie maszerował wiosną, ale Mickiewicz postanowił przenieść na wiosnę tę akcję, bo wiosną budzi się nadzieja, wiosną rozkwita wszystko, dlatego wiosna lepiej pasowała mu do poematu. Szlachta w Polsce była bardzo liczna w porównaniu do innych krajów zachodniej Europy. Stanowili około 10% społeczeństwa i szlachta cieszyła się wieloma przywilejami. Chłopi nie mogli posiadać ziemi, mogli np. uwięzić chłopa bez żadnego wyroku sądowego. Szlachta miała bardzo wiele przywilejów, miała wolność od podatków np. ze swoich ziem. Wiele, wiele przywilejów, których oczywiście nigdy nie chcieli utracić. Formalnie cała szlachta polska, w przeciwieństwie do szlachty zachodniej, była równa wobec prawa i miała te same obowiązki, ale oczywiście szlachta różniła się między sobą, mimo formalnej równości istniały dość duże różnice majątkowe. Wyróżnia do tych najbogatszych, czyli magnaterię, później było ziemiaństwo, wreszcie niżej szlachta zagrodowa i tzw. gołota, która nie miała praktycznie nic. Zatem w Panu Tadeuszu historia nie jest tylko tłem, ale przenika się z życiem codziennym bohaterów. Na ścianach w Soplicowie widzimy portrety wielkich Polaków, Kościuszko, Rejtan itd. Serwis obiadowy przypomina historię polskiego Sejmiku, zegar gra Mazurka Dąbrowskiego, Jankiel, Żyd, który niezwykle kocha Polskę, grał na cymbałach pieśni powstania legionów polskich we Włoszech itd. Historia jest bardzo wpleciona w akcję tego poema. Tu są również tam umieszczone postacie historyczne, zatem jak widzicie, historia jest niezwykle ważna. I postać księdza Robaka jest to przykład postaci zaangażowanej historycznie, jest to człowiek, który próbuje zorganizować powstanie na Litwie, liczy na wsparcie Napoleona. Można powiedzieć, że to jest taki ideał patrioty, który mimo, że opuścił rodzinne strony, starał się nie zapominać o nich i walczyć o niepodległość. Ale Mickiewicz nie idealizuje tylko szlachty, nie całkowicie ją idealizuje. Pokazuje także jej wady, jak skłonność do sporów sądowych, mamy tutaj spór między dwoma szlachcicami, mamy pokazany jakby nadmierny indywidualizm prowadzący do podziałów, np. zemstę. Pokazuje, że historia nieprzemyślana, tradycja pozostawiona sama sobie może być również groźna. Szlachta również nie lubiła nowości, nie lubiła się zmieniać. Pokazuje, że szlachta była silnie przywiązana do przeszłości i to również ją ograniczało myślenie tych ludzi. Zatem kochani, zapraszam was na najważniejszy poemat w literaturze polskiej pana Tadeusza. Oczywiście nie będę czytał pana Tadeusza, to zajęłoby mnóstwo czasu. Zresztą nie jest łatwo czytać pana Tadeusza. Jest to epopeja napisana wierszem, jest tam wiele słów, których już dzisiaj się nie używa, zatem zamiast tego postanowiłem wam opowiedzieć, co dzieje się w tej książce, w tej epopei. Jeśli chcecie posłuchać pana Tadeusza, to z łatwością znajdziecie w internecie nagrania aktorów, którzy czytają pana Tadeusza, zatem możecie sobie poszukać i bez problemu tego posłuchać, a ja proponuję wam opowieść o panu Tadeuszu. Zapraszam bardzo serdecznie. POSTĘP: Polish guided reading: Pan Tadeusz - Adam Mickiewicz

VIP1446: Pan Tadeusz – wstęp

Co mówią słuchacze?

More posts

VIP1570: Rozumienie Tekstów Pisanych B2

VIP1569: Poprawność gramatyczna C1

VIP1568: Mocny Człowiek 11

RP522: Medal w kartonie