VIP1451: Pan Tadeusz – księga 2 cz.2

Learn Polish from Pan Tadeusz | Po polowaniu goście wracają na śniadanie, które jest luźniejsze i pełne rozmów o polowaniach. Rejent i Asesor znów kłócą się o swoje psy, a ksiądz Robak przerywa ich spór. Telimena proponuje grzybobranie, co łagodzi atmosferę i daje Tadeuszowi szansę na rozmowę z nią. W drodze na grzyby Tadeusz i Telimena mają romantyczną chwilę, którą przerywa Wojski z paczką na muchy. Download audio:VIP1451-Pan Tadeusz 02B.mp3 Download text:VIP1451-Pan Tadeusz 02B Następnie wszyscy wracają do dworu na śniadanie, które odbywa się w bardziej swobodnej atmosferze niż kolacja. Opisane są pyszne potrawy, kawa, piwo bielone śmietaną z twarogiem, wędliny, zrazy... Śniadanie w Soplicowie było zupełnie inne niż wieczorna kolacja. Tam wszystko odbywało się z porządkiem, według zasad, zasiadało się przy długim stole. A tutaj panował gwar, ruch i swoboda. Goście dopiero co wrócili z polowania, rozgrzani, głodni i podekscytowani. W izbach dworu zrobiło się tłoczno i głośno, bo każdy mówił, śmiał się, gestykulował. Pachniało kawą, mięsem i świeżym pieczywem. W izbach były dwa główne światy. Jeden starszy, spokojniejszy, drugi młodszy, bardziej rozgadany. W pierwszym pokoju zebrali się podkomorzy, sędzia i starsi goście. Tam rozmowy toczyły się poważnie o polityce, o zarządzeniach cara, o gospodarce. Panna wojska wyciągnęła nawet karty i wróżyła przyszłość podkomorzynie. Tam można było posiedzieć spokojnie i podumać nad przyszłością kraju. W drugiej izbie całkiem inny klimat. Młodzież i goście z polowania rozprawiali o chartach, strzelbach i zającach. Ale napięcie wisiało w powietrzu. Rejent i asesor, którzy poszczuli psy na tego samego zająca, coraz bardziej się nakręcali, bo każdy był pewien, że to jego pies złapał zająca. W tym czasie służba krzątała się, roznosząc śniadanie. I to naprawdę było coś. Dla pań przygotowano tace kawy, ogromne, pięknie malowane, z których unosił się słodki zapach. Filiżanki były porcelanowe, złocone, a do każdej osobny garnuszek z gęstą wiejską śmietaną. Kawa była przygotowana po polsku, czyli tak jak nigdzie indziej. Czarna, mocna, ale jednocześnie gładka, pachnąca, nie gorzka. Kawiarka, specjalna kobieta od kawy, sama rano wybierała najlepszą śmietanę w mleczarni, a ziarna miała tylko z najlepszego gatunku. Widać było, że każda filiżanka to niemal dzieło sztuki. Starsze panie piły też swoją ulubioną potrawę. Gorące piwo zabielane śmietaną z kawałkami twarogu. Coś jak pożywna, rozgrzewająca zupa śniadaniowa. Dla mężczyzn było już coś bardziej konkretnego. Wędliny pachniały jałowcem, półgęski, ozory, skrzydliki, wszystko domowej roboty, suszone i wędzone w dworskim kominie. Na koniec podano zrazy, ciepłe, soczyste, aromatyczne. Mężczyźni nie siedzieli przy stole, jedli stojąc przy oknach, chodząc z talerzami, opowiadając sobie o tym, co działo się na polowaniu. Jeden przez drugiego rzucał anegdotami, ktoś wspominał dawnych myśliwych, ktoś inny złościł się, że mu pies zniknął w jarzynie. Pośród tego zgiełku Tadeusz i Telimena stali sobie nieco na uboczu, przy drzwiach między pokojami. Rozmawiali szeptem. Nie dlatego, że temat był tajny, ale dlatego, że chcieli być tylko dla siebie. Telimena mówiła, że być może wcale nie jest jego ciotką, co Tadeusz przyjął z wyraźną ulgą. Podczas śniadania Rejent i Asesor siedzieli obok siebie. Znowu nie było wiadomo, czyj pies złapał zająca. Podczas śniadania zaczęli więc od delikatnych uwag, z pozoru grzecznych, ale złośliwych. Bardzo szybko ich głosy podniosły się, a oczy błyszczały z gniewu. W końcu rozmowa przeszła w pełnowymiarową kłótnię. Wszyscy w izbie ucichli i przyglądali się coraz bardziej żałosnej, a zarazem zabawnej scenie. Gdy już wydawało się, że dojdzie do przemocy fizycznej, że któryś z nich chwyci za nóż, nagle pojawił się ksiądz robak. Nie wszedł spokojnie, rzucił się między kłócących się mężczyzn, chwycił każdego z nich za kołnierz, ściągnął ich głowy ku sobie, a następnie zderzył je ze sobą z siłą, jakby rozbijał wielkanocne jajka. Ten gest, gwałtowny i zaskakujący, przerwał spór natychmiast. Asesor i Rejent oszołomieni odskoczyli w przeciwne strony. Robak zaś rozłożył rabioda, jak znak krzyża i z mocą, niemal teatralnie, wypowiedział łacińskie słowa: Pax, Pax, Pax Vobis Cum. Pokój z wami. To było zarazem groźne i komiczne. Wszyscy zaniemówili, jedni z szacunku dla duchownego, inni ze zdziwienia. Potem ktoś się roześmiał i wszystko się uspokoiło. Sędzia i podkomorzy zajmują centralne miejsce, a wojski starzec, znający siedałowach, uspokaja zebranych, krytykuje kłótnie o harty, mówiąc, że młodzież ma brać przykład ze starszych i nie powinna widzieć sporów. Wspomina dawnych, wspaniałych myśliwych i sugeruje, aby rozstrzygnęli spór zakładem. Telimena znudzona ciągłymi kłótniami o psy i zająca postanawia przerwać ten hałas w elegancki sposób. Wstaje, owija wokół głowy czerwony szal kaszmirowy, bierze z kołka koszyczek na grzyby, chwyta za rękę córeczkę podkomorzyny i z uśmiechem mówi, że idzie na rydze, czyli na grzybobranie i zaprasza wszystkich chętnych, którzy mają ochotę jej towarzyszyć. To zaproszenie jest subtelne, ale jasno skierowane do Tadeusza, który bez wahania rusza za nią, nie z miłości do rydzów, ale z wyraźnej chęci spędzenia z Telimeną czasu sam na sam. W tej chwili sędzia, który dostrzega, że atmosfera przy śniadaniu znów zaczyna się zaostrzać, zwłaszcza między rejentem a asesorem, błyskotliwie podchwytuje pomysł Telimeny i nadaje mu oficjalny ton. Ogłasza konkurs na najpiękniejszego rydza. Kto z najpiękniejszym rydzem do stołu przybędzie, ten obok najpiękniejszej panienki usiądzie, a jeśli to panna znajdzie najpiękniejszego rydza, wtedy to ona wybierze sobie najprzystojniejszego kawalera. Wszyscy przyjmują ten pomysł z entuzjazmem. Spór o psy zostaje odłożony na bok, atmosfera się rozluźnia, a całe towarzystwo z radością wyrusza do lasu. Grzybobranie staje się więc symbolicznym zakończeniem kłótni, a także okazją do flirtów i dalszych intryg miłosnych. Wszyscy wstają od stołów i wybierają się na grzyby. Po drodze Tadeusz i Telimena stoją razem w progu między dwoma izbami i rozmawiają szeptem. To intymna, pełna napięcia chwila. Telimena właśnie mówi Tadeuszowi, że nie są bliską rodziną i że właściwie nic nie stoi na przeszkodzie ich uczuciu. Tadeusz jest wyraźnie oczarowany, zbliża się do niej coraz bardziej. Ona mówi coraz ciszej, on udaje, że nie słyszy. Wszystko to tworzy klimat flirtu, niemal miłosnego wyznania. I wtedy pojawia się mucha, a zaraz za nią packa wojskiego, czyli taki kawałek skóry na patyku, który służy do zabijania much. To się nazywa packa, bo jak uderzasz muchę, to słychać pac. Wojski zawsze nosi packę na muchy przy sobie, bo ma obsesję na punkcie much. Szczególnie tzw. much szlacheckich, silnych, dużych, brzęczących. Poluje na nie z pasją, jakby to były niebezpieczne bestie. Wcześniej już obserwował muchę nad uchem któregoś z gości, machnął packą, nie trafił, ale nie zrezygnował. Teraz mucha wlatuje dokładnie między Tadeusza a Telimenę, a wojski zamachuje się z całą siłą i uderza. Chwila romantycznego napięcia zostaje gwałtownie przerwana. W ten sposób druga księga Pana Tadeusza przedstawia nam dalsze losy bohaterów, rozwija wątek sporu o zamek i wprowadza nas w świat staropolskich obyczajów, polowań i towarzyskich spotkań, jednocześnie ujawniając tło historyczne właśnie między dwoma rodami, między Soplicami i Horeszkami. POSTĘP: Polish guided reading: Pan Tadeusz - Adam Mickiewicz

VIP1451: Pan Tadeusz – księga 2 cz.2

Co mówią słuchacze?

More posts

VIP1572: Spokojne wakacje nad morzem

VIP1572: Zamek w Malborku

VIP1571: Jak brzmiał język polski 100 lat temu?

VIP1570: Rozumienie Tekstów Pisanych B2